Tiếng Ý có hai thứ phải học nguyên khối: giới từ đi với động từ, và hệ đại từ ghép. Nhóm thứ hai là thứ khiến người học nghe thì hiểu mà nói thì không dùng nổi, vì nó đòi ghép hai đại từ lại và đặt đúng chỗ.
- Giới từ đi với động từ phải học kèm, không suy được
- Đại từ ghép là thứ phân biệt người nói trôi chảy với người mới
- Nhiều cách diễn đạt là cụm cố định, dịch từng từ là sai
- Ghi vào sổ cả cụm, đừng ghi từ đứng một mình
Vì sao từ rời không đủ
Từ rời không cho biết nó đứng cạnh những từ nào. Với tiếng Ý thì đại từ đặc biệt khó vì chúng ghép lại với nhau và đổi dạng khi ghép, rồi đứng trước động từ hoặc dính vào cuối động từ tuỳ trường hợp. Học rời từng đại từ thì không bao giờ dùng được cụm. Kết quả là câu đúng về mặt ngữ pháp nhưng người bản xứ nghe thấy lạ, và đây là loại lỗi rất khó tự phát hiện vì không có quy tắc nào bị vi phạm.
Những cụm nên học nguyên khối
Nên học nguyên khối: động từ kèm giới từ, các cụm đại từ ghép thông dụng, cách nói về thời tiết và cảm giác, và các công thức lịch sự. Nhóm đại từ ghép nên học như từ vựng chứ đừng học như ngữ pháp, vì học thuộc cụm nhanh hơn suy ra quy tắc. Nhóm này chiếm tỷ lệ lớn trong lời nói thật, nên học nguyên khối tiết kiệm hơn nhiều so với ghép lại từ các từ rời mỗi lần cần dùng.
Cách ghi sổ từ vựng cho đúng
Ghi sổ nên có bốn cột: từ kèm mạo từ nếu là danh từ, nghĩa, giới từ đi kèm nếu là động từ, và một câu ví dụ. Với tiếng Ý thì cột ví dụ nên chứa động từ đã chia chứ không để nguyên thể, vì dạng nguyên thể gần như không xuất hiện trong câu thật. Cách ghi này tốn thêm vài giây mỗi từ nhưng đổi lại là bạn có sẵn một câu dùng được ngay, thay vì một từ phải tự nghĩ cách dùng.
Sai lầm thường gặp
- Học đại từ như một chủ điểm ngữ pháp — nên học các cụm thông dụng như học từ vựng, nhanh hơn nhiều
- Ghi sổ hai cột từ và nghĩa — mất hết thông tin về cách dùng, và đó mới là phần khó
- Dịch từng từ từ tiếng Việt rồi ghép lại thành câu
Câu hỏi thường gặp
Vì sao đại từ ghép khó tới vậy?
Vì hai đại từ ghép lại thì cái đầu đổi dạng, rồi cả cụm đứng trước động từ hoặc dính vào cuối động từ tuỳ dạng của động từ đó. Ba quyết định trong một khoảnh khắc là quá nhiều khi đang nói, nên cách duy nhất là có sẵn cụm đã ghép trong đầu.
Học cụm thì có chậm hơn học từ rời không?
Chậm hơn nếu tính số từ ghi được mỗi buổi, nhanh hơn nếu tính số câu nói được. Vì mục tiêu là nói chứ không phải sưu tầm từ, nên cách tính thứ hai mới đáng.
Làm sao biết cụm nào đáng học nguyên khối?
Cụm nào bạn gặp lại từ hai ba lần trở lên trong tài liệu thật thì đáng. Tần suất là chỉ dấu tốt hơn cảm giác, vì cảm giác thường bị hút về những cụm nghe hay chứ không phải cụm hay dùng.
Có nên học thành ngữ sớm không?
Không nên ở giai đoạn đầu. Thành ngữ dùng ít hơn người ta tưởng và dùng sai chỗ thì rất lộ, trong khi các cụm thông dụng bình thường lại xuất hiện liên tục.
