Thức giả định là ranh giới giữa B1 và B2 trong tiếng Ý, và nó khó hơn tiếng Pháp ở một điểm: người Ý dùng nó liên tục trong hội thoại hằng ngày chứ không chỉ trong văn viết trang trọng.
- Bắt buộc sau một nhóm cấu trúc cố định
- Người Ý dùng nó cả khi nói chuyện thường ngày
- Nên phải học để nói, không chỉ để nhận ra khi đọc
- Đây là phần tiếng Việt không có gì tương ứng, phải xây từ đầu
Nó hoạt động thế nào
Thức giả định dùng trong mệnh đề phụ sau các động từ và cấu trúc diễn đạt ý kiến, mong muốn, nghi ngờ, cảm xúc, và sau một số liên từ. Điểm quyết định là cấu trúc đứng trước chứ không phải nghĩa của mệnh đề phụ, nên đây là thứ học theo danh sách. Phần này nghe phức tạp khi đọc mô tả nhưng thực ra chỉ có vài nguyên tắc, và nắm được chúng thì phần lớn trường hợp tự giải quyết.
Vì sao người Việt thấy khó
Người Việt thấy khó vì tiếng Việt không mã hoá sắc thái chủ quan vào động từ. Nói tôi nghĩ anh ấy đi thì động từ đi không đổi. Tiếng Ý buộc động từ trong mệnh đề phụ đổi dạng để đánh dấu rằng đây là ý kiến chứ không phải sự thật khách quan. Khi không có gì trong tiếng mẹ đẻ để bám vào, người học buộc phải xây một hệ thống mới hoàn toàn, và điều đó cần thời gian chứ không cần thông minh.
Cách nắm cho chắc
Bắt đầu bằng danh sách khoảng mười cấu trúc thông dụng nhất buộc dùng thức giả định, học chúng như học từ vựng. Với tiếng Ý thì nhóm động từ chỉ ý kiến đặc biệt quan trọng vì nó xuất hiện ở mọi cuộc trò chuyện có trao đổi quan điểm. Cách này đi từ nhóm dùng nhiều nhất tới nhóm hiếm, nên bạn luôn có thứ dùng được ngay thay vì phải học xong hết mới bắt đầu nói.
Sai lầm thường gặp
- Cố hiểu logic trước khi học danh sách — logic có nhưng không đủ chặt để suy, học danh sách nhanh hơn nhiều
- Chỉ học để nhận ra khi đọc — với tiếng Ý thì phải dùng được khi nói vì người Ý dùng liên tục
- Né tránh cấu trúc này bằng cách nói vòng — an toàn nhưng giữ bạn ở mức sơ cấp mãi
Câu hỏi thường gặp
Vì sao tiếng Ý dùng thức giả định nhiều hơn tiếng Pháp?
Chủ yếu vì nhóm động từ chỉ ý kiến. Trong tiếng Ý, nói tôi nghĩ rằng thì mệnh đề sau phải ở thức giả định, còn tiếng Pháp thì không bắt buộc trong nhiều trường hợp tương tự. Vì nói về ý kiến là chuyện hằng ngày nên nó xuất hiện liên tục.
Học thức giả định mất bao lâu?
Nhớ danh sách mất một tuần, chia đúng mất vài tuần, dùng đúng khi nói thì tính bằng tháng. Với tiếng Ý thì đầu tư vào đây có giá trị cao vì nó xuất hiện trong gần như mọi cuộc trò chuyện có trao đổi ý kiến.
Sai phần này thì người bản xứ có hiểu không?
Thường vẫn hiểu nhờ ngữ cảnh, nhưng đây lại là dấu hiệu rõ nhất phân biệt người mới học với người đã vững. Và trong bài thi thì nó luôn bị tính là lỗi.
Có thể bỏ qua phần này không?
Bỏ được ở giai đoạn đầu nhưng không bỏ được lâu, vì nó xuất hiện quá thường xuyên. Càng để lâu thì càng nhiều câu đã học phải sửa lại.
